![]() |
| Biyosidal Ürünlerde EC, SC, CS ve WG Formülasyonları |
Bir biyosidal ürünün etiketinde EC, SC, CS veya WG yazıyorsa bu kod, ürünün hangi fiziksel yapıda hazırlandığını gösterir. EC emülsiyon konsantre, SC süspansiyon konsantre, CS kapsül süspansiyon, WG ise suda dağılabilen granül demektir. Bu kodlar aktif maddenin adını söylemez. Aktif maddenin ürün içinde nasıl taşındığını anlatır. Kod tek başına ürünün daha güçlü ya da daha güvenli olduğu anlamına da gelmez.
Formülasyon nedir, aktif maddeden farkı ne?
Aktif madde, hedef zararlı üzerinde etki gösteren maddedir. Ancak saf hâlde nadiren kullanılır. Formülasyon, aktif maddenin çözücü, emülgatör, dağıtıcı ya da dolgu maddesi vb. yardımcı bileşenlerle kullanıma uygun hâle getirilmiş şeklidir.
Bunu ilaç dünyasından bir örnekle düşünebilirsiniz. Aynı etken madde hem tablet hem şurup olarak bulunabilir. Etken madde değişmez, ama kullanım biçimi değişir. Biyosidal ürünlerde de durum böyledir. Aynı aktif madde, farklı formülasyonlarda piyasaya sunulabilir.
Bu iki harfli kodlar aslında pestisit sektörü için hazırlanmış uluslararası bir adlandırma sistemidir. FAO ve WHO’nun ortak spesifikasyon kılavuzu da bu sınıflandırmayı kullanır. Bu nedenle genel tanımları Türkiye’de ruhsatlı her biyosidal ürüne otomatik olarak uygulayamayız. Türkiye’de ürün etiketinde formülasyon tipinin belirtilmesi ise Sağlık Bakanlığı’nın etiket bilgileri arasında sayılır.
Önce üç kavramı netleştirelim: çözelti, emülsiyon, süspansiyon
Çözeltide madde sıvıda tamamen çözünür. Çayda eriyen şeker buna örnektir ve sonuç berrak bir karışımdır. Emülsiyonda ise birbirine karışmayan iki sıvıdan biri, diğerinin içinde çok küçük damlacıklar hâlinde dağılır. Salata sosunda çalkalanan yağ ile sirke ya da süt, günlük hayattaki emülsiyonlardır. Emülgatör denen yardımcı madde, damlacıkların hemen birleşip ayrılmasını engeller.
Süspansiyonda katı parçacıklar sıvıda çözünmez, sadece dağılmış hâlde durur. Toprak karışmış bir su bardağı iyi bir örnektir. Bekletirseniz parçacıklar dibe çöker, çalkalarsanız yeniden dağılır.
EC: Emülsiyon Konsantre
EC, homojen bir sıvı formülasyondur. Aktif madde ve yardımcı maddeler tek fazlı, bulanık olmayan bir sıvı içinde bulunur. Kullanımdan önce suyla seyreltildiğinde süt gibi bulanık bir emülsiyon oluşur. Yani aktif madde suda çözünmez. Çok küçük damlacıklar hâlinde suyun içinde dağılır. EC ürünlerde genellikle organik çözücü bulunur. Bu bilgi, ürünün koku, depolama ve güvenlik talimatlarını okurken önem taşır.
SC: Süspansiyon Konsantre
SC’de aktif madde, sıvı bir ortamda ince katı parçacıklar hâlinde dağılmıştır. Sıvı çoğunlukla sudur. Buradaki kilit nokta çözünme değil, dağılmadır. Kararlı bir SC’de parçacıklar uzun süre dengede kalacak şekilde tasarlanır. Yine de uzun bekleme sonrasında dibe çökme olabileceği için etiketteki karıştırma ya da çalkalama talimatı önemlidir. SC de kullanım öncesi suyla seyreltilmek üzere tasarlanmış bir konsantredir.
CS: Kapsül Süspansiyon
CS’de aktif madde, mikrokapsül adı verilen çok küçük kapsüllerin içindedir. Mikrokapsül, aktif maddeyi saran ince bir polimer kabuktur. Bu kapsüller bir sıvı içinde dağılmış hâlde bulunur. Kapsül yapısı, aktif maddenin ortama verilme biçimini etkileyebilir. Ancak her CS ürünün aynı salım hızına ya da aynı kalıcılığa sahip olduğu söylenemez. Kapsülün boyutu, kabuk malzemesi ve ürünün tasarımı sonucu belirler. “CS yazıyorsa daha uzun etkilidir” gibi bir genelleme doğru olmaz.
WG: Suda Dağılabilen Granül
WG, küçük taneciklerden oluşan katı bir formülasyondur. Suya eklendiğinde granüller dağılır ve ince parçacıklar hâlinde suya karışır. Burada çözünme ile dağılma arasındaki fark önemlidir. Suda çözünen bir madde şeker gibi gözden kaybolur ve berrak çözelti verir. Suda dağılan bir madde ise suyun içinde çok ince parçacıklar olarak asılı kalır. Bu nedenle WG ile hazırlanan karışım çoğu zaman bulanık görünür ve karıştırma gerektirebilir. Granül yapı, toz formülasyonlara göre genellikle daha az toz çıkarır.
![]() |
| Biyosidal Ürünlerin Formulasyonlarının Yapısı |
Ürün seçerken yalnızca formülasyon koduna bakmak yeterli mi?
Hayır. Formülasyon kodu ürünün fiziksel yapısını anlatır, performansını veya güvenliğini değil. EC, SC, CS ve WG arasında her koşulda geçerli bir üstünlük sıralaması yoktur. Bir yüzeyde işe yarayan formülasyon, başka bir ortamda aynı sonucu vermeyebilir. Seçimi hedef zararlı, uygulama yeri, kullanım şekli, ürün ruhsatı ve etiket birlikte belirler. Ayrıca her biyosidal ürün suyla seyreltilerek kullanılmaz. Kullanıma hazır sıvılar, jeller, yemler ve aerosoller de vardır.
Etiket ve ruhsat bilgisi neden önemli?
Sağlık Bakanlığı, biyosidal ürün satın alırken ürünün izinli olup olmadığına, etikette izin tarih ve sayısının bulunup bulunmadığına bakın. Bakanlığın anlatımına göre etikette ürün adı, kullanım amacı, hedef organizmalar, aktif maddenin adı ve konsantrasyonu, formülasyon tipi, kullanım şekli ya da dozu ve ilk yardım talimatları yer almalıdır. Yönetmeliğe göre etiketin Bakanlıkça onaylanması ve Türkçe olması gerekir.
Kısacası formülasyon kodu etiketin yalnızca bir satırıdır. Bu satırı aktif madde, konsantrasyon, ruhsat bilgisi ve kullanım talimatıyla birlikte okunmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
EC, SC, CS ve WG kısaltmaları ne demek?
EC emülsiyon konsantre, SC süspansiyon konsantre, CS kapsül süspansiyon, WG suda dağılabilen granül anlamına gelir. Hepsi, ürünün fiziksel yapısını gösteren formülasyon kodlarıdır.
EC ile SC arasındaki fark nedir?
EC homojen bir sıvıdır ve suyla seyreltilince emülsiyon oluşturur. SC ise sıvı içinde ince katı parçacıklar taşır ve suyla seyreltildiğinde bu parçacıklar suda dağılır. Birinde aktif madde sıvı hâlde, diğerinde katı parçacık hâlindedir.
WG formülasyon suda çözünür mü?
Hayır, çözünmez; dağılır. Granüller suyun içinde çok ince parçacıklara ayrılır ve karışım genellikle bulanık görünür.
CS formülasyon her zaman daha uzun süre etki eder mi?
Hayır. Etki süresi kapsülün yapısına, ürünün tasarımına ve kullanım koşullarına bağlıdır. Bunu ürünün etiketi ve teknik bilgileri belirler.
Hangi formülasyon en iyisidir?
Her koşulda geçerli bir “en iyi” yoktur. Doğru seçim, hedef zararlıya, uygulama alanına, ruhsata ve etiket talimatlarına göre yapılır.
Profesyonel destek gerektiren durumlar
Ürün seçimi, etiketin doğru yorumlanması her zaman kolay olmaz. Fidan Biyosidal olarak doğrudan ilaçlama hizmeti sunmuyorum. Burası, biyosidal ürünler ve zararlı yönetimi hakkında bağımsız bilgi paylaşan bir uzman portalıdır. İşletmeniz için veya evinizde zararlı kontrolü konusunda desteğe ihtiyaç duyuyorsanız bana ulaşın. Talebinizi bünyesinde çalıştığım firmanın satış ekine iletiyorum. Uzman ekip sizi arayıp gerekli aksiyonu almaktadır. Hemen iletişim sayfasındaki formu doldurabilirsiniz.
İçeriğimi kaynak gösterip paylaşabilirsiniz. Ayrıca Instagram sayfamı da takip edin.
Kaynakça
https://www.fao.org/agriculture/crops/thematic-sitemap/theme/pests/jmps/manual/en/
https://www.who.int/publications-detail-redirect/who-htm-ntd-whopes-2016.4
https://cipac.org/index.php/m-p/further-information/formulation-codes
https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/biyosidal-urunler.html

